Het hotel als herberg in de stad
Onze steden kampen met een pijnlijke paradox. Enerzijds woedt er een wooncrisis en is er een groot tekort aan opvang voor mensen in nood. Anderzijds blijven er in Vlaanderen jaarlijks zo’n 2 miljoen hotelkamernachten onbenut, vooral in de wintermaanden.
Daar ligt een enorme opportuniteit. Terwijl die hotelkamers op een gast wachten, zoeken anderen tijdelijk een veilige plek. Die hebben ze nodig om hun leven weer op de rails te krijgen, bijvoorbeeld na intrafamiliaal geweld of in afwachting van een eigen woning. Acute crisisopvang is voor hen geen oplossing, want per definitie van korte duur. Deze mensen hebben nood aan stabiliteit.
Precies dat kan een hotel bieden. Wij willen de oeroude functie van het hotel herstellen: een herberg in de stad, voor alle reizigers.
Dat biedt een antwoord op nog een probleem: de perceptie van toerisme. Vanuit plekken als Amsterdam, Barcelona en Venetië heeft ook het beeld van overtoerisme ons bereikt. De buitenwereld focust op de overlast. We worden opgedeeld in bewoners en toeristen. Maar een reiziger is thuis ook een bewoner, een bewoner is op een ander ook een toerist. Laat toerisme een deel zijn van de oplossing.
In de Vlaamse hotels worden jaarlijks zo’n 11 miljoen overnachtingen geboekt. Dat is een gigantische hoeveelheid, maar tegelijk blijft een groot deel van de capaciteit ongebruikt. De gemiddelde bezettingsgraad van de Vlaamse hotels ligt op 63 procent. Dat betekent dat er jaarlijks ruim 5 miljoen kamernachten niet worden benut, vooral in de wintermaanden.
De Gentse hotels zijn elk jaar goed voor zo’n 1,6 miljoen overnachtingen. Hier ligt de bezettingsgraad iets hoger: rond de 70 procent. Jaarlijks blijft ruim een half miljoen kamernachten onbenut. Dat is een verspilling van ruimte en energie.
Toerismetaks met een doel
Reizigers betalen jaarlijks miljoenen aan toerismetaksen. Het is de reiziger niet duidelijk waar dat bedrag voor dient. Het voelt meer als een boete dan als een waardevolle bijdrage. We kunnen die perceptie keren door dat geld te gebruiken om een maatschappelijk probleem aan te pakken.
Bezoekers betalen in Gent jaarlijks tussen de 5 en 7 miljoen euro aan toerismetaksen. De reiziger weet niet waar dat geld precies voor dient. Nochtans wil de toerist graag bijdragen. Uit onderzoek van Booking.com (2024) blijkt dat 71% van alle reizigers een positieve impact wil achterlaten op de reisbestemming. Helaas voelt bijna de helft van alle reizigers zich daar machteloos toe.
Tegelijk is Toerisme Vlaanderen met Reizen naar Morgen een voortrekker van regeneratief toerisme. Dat staat voor een toerisme dat niet louter consumeert, maar ook teruggeeft aan de plek. Het mikt op een oprechte uitwisseling tussen bezoeker en bewoner. Dat is net wat de reiziger ook wil. Door de bezoeker duidelijk uit te leggen dat die toerismetaks mensen in nood kan helpen, betrekken we hen bij de oplossing voor een reëel probleem.
Gebruik wat er al is
Hospitality Hotel is geen nieuw opvangcentrum, maar een circulair ecosysteem. We gebruiken wat er vandaag al is. We vangen mensen in nood op in leegstaande hotelkamers.
Dat gaat bijvoorbeeld over jongeren (18+) die uit de jeugdzorg komen, of mensen die uit hun woning werden gezet. We willen hen opvangen, gespreid over meerdere hotels per stad die telkens 1 tot 3 kamers ter beschikking stellen. Zo vermijden we concentratie, wat in de klassieke opvang vaak voor problemen zorgt. De kleinschaligheid en een ‘normalere’ hotelomgeving vergemakkelijken de integratie.
Hulpvrager wordt klant
Hospitality Hotel beschouwt iedereen als een gast. Die betaalt een bescheiden bedrag voor de overnachtingen, heeft een eigen sleutel en geniet privacy.
Onze gasten dragen zelf 15 euro per nacht bij. Dat is een haalbaar bedrag. Zo kan de gast gedurende enkele maanden een financiële reserve opbouwen. Die is essentieel om later stappen te zetten naar onafhankelijkheid, bijvoorbeeld om een huurwaarborg te betalen.
In ruil daarvoor krijgt de gast een kamer die anders leegstond, een eigen kamersleutel en de nodige privacy. Dat geeft ruimte aan de eigenwaarde en mentale rust die nodig zijn om vooruit te kijken.
Hotelier blijft hotelier
De hotelier voorziet de kamer, onze welzijnspartners voorzien in alle andere ondersteuning. Hospitality Hotel is 24/7 beschikbaar als ontzorger voor alle betrokkenen.
Een kamer alleen is niet de oplossing. Onze gasten hebben meer ondersteuning nodig. Tijdens hun verblijf volgen ze een intensief traject op weg naar werk en een duurzame woonoplossing. Die verantwoordelijkheid ligt uiteraard niet bij de hotels. De hotelier blijft hotelier. Die focust op de hospitality van al zijn gasten, zonder sociaal risico. Onze gasten worden begeleid door het bestaande zorgnetwerk.
Hospitality Hotel fungeert als ontzorger voor alle betrokkenen. We zijn permanent bereikbaar voor alle vragen. Het hotelpersoneel kan ons 24/7 bereiken via een centraal noodnummer. Zo zijn we het vangnet bij elk praktisch probleem.
Door wekelijkse bezoeken in alle hotels en nauw contact met de receptie, vangen we signalen vroeg op. Zo bewaken we de hotelregels en -gewoontes en komen we tussen waar nodig. Zo kan iedereen zich concentreren op waar die goed in is.
Het kostenplaatje
Hospitality Hotel is een win-win voor alle betrokkenen, ook financieel. De hotelier krijgt een gegarandeerde kostendekking per nacht.
De hotelier ontvangt 30 euro per nacht, per gebruikte kamer. De gast betaalt de helft van dat bedrag. De andere helft komt van fiscale vrijstellingen en stedelijke tussenkomsten. Omdat dit gaat over langere verblijven, dalen variabele kosten zoals dagelijkse schoonmaak en linnengoed aanzienlijk. De opbrengst per beschikbare kamer neemt toe.
Vele malen goedkoper
Hospitality Hotel is een heldere businesscase. Deze aanpak is vele malen goedkoper dan de maatschappelijke kost van noodopvang. Ook de waarde in stadsmarketing is groot.
Hospitality Hotel gaat voor efficiëntie. Noodopvang heeft een enorme maatschappelijke kostprijs. Dat gaat niet enkel over de financiering van nacht- en crisisopvang, maar ook politie-inzet en (geestelijke) gezondheidszorg. Die kosten zijn hoog en onvoorspelbaar. Die van Hospitality Hotel zijn daarentegen vast en helder in te plannen.
Bovendien toont de stad zich hiermee een pionier in zorgzaam en duurzaam toerisme. De ethische en ecologische impact van het bestuur wordt versterkt. Dat heeft een grote waarde op vlak van stadsmarketing.
We doen het niet alleen
Samen met de hoteliers, de stad, partners en ambassadeurs helpen we mensen die het nodig hebben. Hiervoor beginnen we niet van nul. Met Room for Change bestaat er in Nederland een ijzersterk pilootproject. Dat draait al vijf jaar succesvol in 23 hotels. Wat daar kan, kan hier ook.
Ecologie
Hospitality Hotel is een uitgesproken duurzaam project. De duurzaamste kamer is de kamer die je niet hoeft te bouwen. Hospitality Hotel gebruikt wat anders verloren zou gaan en zet dat om in waarde.
Hospitality Hotel is een initiatief van GIFTSHOP/PLEK vzw. GIFTSHOP verbindt cultuur, toerisme en welzijn. Samen met kunstenaars leggen we het onzichtbare bloot en nodigen we reizigers, bewoners en beleidsmakers uit om te reflecteren en de solidaire functie van het hotel mee uit te dragen. We lanceren dit verhaal in 2026 tijdens de Gentse Feesten en in 2027 in Oostende. Gefaseerd realiseren we Hospitality Hotel met een ondersteuningsnetwerk en campagne die impact wil maken.